سيد علي اكبر قرشي

117

قاموس قرآن ( فارسي )

نحو * ( « وَتَصَدَّقْ عَلَيْنا إِنَّ الله يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ » ) * يوسف : 88 . * ( « لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِه لَنَصَّدَّقَنَّ » ) * توبه : 75 . اقرب الموارد در علت اين تسميه گويد : كه بنده بوسيلهء آن صدق عبوديّت خويش را اظهار مىكند . صدقة : بفتح ( ص ) و ضم ( د ) مهريهء زن است جمع آن در قرآن صدقات آمده * ( « وَآتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً » ) * نساء : 4 . يعنى مهر زنان را در حالى كه عطيه‌اى است از جانب خدا ، بدهيد . شايد علت اين تسميه آن باشد كه شخص با دادن مهر صدق احترام و حق زن يا دستور خدا را ظاهر مىكند . صديق : رفيق . آنكه دوستى و محبتش راست است * ( « فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ . ) * * ( وَلا صَدِيقٍ حَمِيمٍ » ) * شعراء : 101 و 102 . صديق : پيوسته راستگو و راست كن صيغهء مبالغه است طبرسى آن را بسيار تصديق كنندهء حق و بقولى كثير الصدق فرموده است . راغب آن را بسيار راستگو گفته و سه قول دربارهء آن نقل كرده است : كسى كه اصلا دروغ نميگويد . آنكه دروغ از او سر نميزند كه بصدق عادت دارد . آنكه در قول و عقيده راست ، و راستى خويش را بفعلش اثبات كند . ناگفته نماند : چون صدق در قول و فعل هر دو هست و صدّيق مبالغهء در صدق است لذا صديق كسى است كه راستگو و راست كن باشد و خلاف راستى اصلا نگويد و نكند مؤيد اين مطلب آنست كه صديق وصف پيامبران آمده و قول و فعل آنها همواره راست بوده است و نيز در وصف مريم آمده « صدّيقة » و اين حاكى است كه مريم در ولادت عيسى و در گفتارش دروغى ندارد و راست راست است . * ( « يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ » ) * يوسف : 46 . * ( « وَاذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِبْراهِيمَ إِنَّه كانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا » ) * مريم : 41 . در خصوص مريم نيز اين كلمه به كار رفته است * ( « وَأُمُّه صِدِّيقَةٌ كانا يَأْكُلانِ الطَّعامَ » ) * مائده : 75 . * ( « وَنادَيْناه أَنْ يا إِبْراهِيمُ . قَدْ ) *